[Beloftechecker] Alkmaarse begroting blijft rustig, tot ravijnjaar de échte keuzes blootlegt
In dit artikel:
Alkmaar presenteert zich de laatste jaren als financieel stabiel: geen wilde uitgaven, de onroerendezaakbelasting (OZB) alleen aangepast voor inflatie en ogenschijnlijk gezonde begrotingen. Wie echter alleen naar de cijfers kijkt, mist de politieke omslag die halverwege de bestuursperiode plaatsvond en de keuzes die daaruit voortvloeien.
Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 begon de stad onder een overwegend progressief college met ambitieuze plannen op het gebied van duurzaamheid en sociaal beleid. Dat veranderde toen dat college viel en de Alkmaarse Stad‑en‑Landcoalitie, met onder andere VVD en OPA, het bestuur overnam. De nadruk verschoof naar zuiniger beleid met selectieve uitgaven: sommige investeringen werden juist doorgezet, terwijl eerdere verkiezingsbeloften sneuvelden. Voorbeelden zijn het laten vallen van beloften over gratis parkeermomenten voor ondernemers en het accepteren van algemene middelen om tekorten in het dure sociaal domein te dichten, ondanks eerdere toezeggingen dat die problemen binnen dat domein opgelost zouden worden.
Onder verantwoordelijkheid van wethouder financiën Christian Schouten boekte de gemeente onverwacht ruime overschotten. Een deel van die buffers werd besteed aan grote projecten zoals de nieuwbouw van zwembad De Hoornse Vaart en grootschalige vergroening, terwijl de lasten voor inwoners laag bleven. Toch bleek die schijnbare voorspoed fragiel: door een ingrijpende verlaging van de rijksbijdrage aan gemeenten stevent Alkmaar op een structureel tekort van minimaal 14 miljoen euro richting 2026 — het zogenoemde ’ravijnjaar’.
De coalitiekeuzes in de aanpak van dat tekort wijzen duidelijk op prioriteiten. Schouten sloeg een algehele, kleine bezuinigingsoperatie af en wees een extra OZB‑verhoging van de hand. In plaats daarvan adviseerde hij om voornamelijk te snijden in het sociaal domein (onder meer WMO en jeugdzorg), in de hoop dat oplopende wachtlijsten de druk op Den Haag vergroten en bezuinigingen worden teruggedraaid. Die strategie leverde felle kritiek op van linkse oppositiepartijen zoals GroenLinks en PvdA, die vinden dat kwetsbare inwoners niet de rekening mogen betalen terwijl huiseigenaren nauwelijks extra worden aangeslagen.
Tegelijk probeerde de coalitie confrontaties te vermijden door de moeilijke debatten naar besloten dialoogsessies met externe adviseurs te verplaatsen, buiten het zicht van pers en publiek. Daardoor blijft de begroting op papier in balans, maar ontbreekt transparante en open afweging van wie de gevolgen van de komende bezuinigingen moet dragen. De financiële rust in Alkmaar blijkt daarmee eerder een politieke kiesstrategie en een uitstelmechanisme dan een duurzame oplossing; de wezenlijke pijnpunten lijken opgeschoven richting ná de verkiezingen in maart.